جهانی را تصور کنیم که در آن انسان ها کنار دریاچه ای آرام استراحت می کنند و ربات ها غذا و نوشیدنی و خدمات مورد نیازشان را فراهم می کنند. این تصویر، نسخه ای مدرن از رؤیای قدیمی بشر برای رهایی از کار و رسیدن به رفاه و تن آسایی است؛ رؤیایی که امروز با پیشرفت رباتیک و هوش مصنوعی، بیش از هر زمان دیگری واقعی به نظر می رسد.
بشر همواره تلاش کرده کارهای سخت را به دیگری واگذار کند؛ از برده داری و استثمار گرفته تا استفاده از ماشین ها. تفاوت امروز این است که فناوری می تواند این وظیفه را به ربات ها بسپارد. ماشین ها می توانند تولید کنند، خدمات ارائه دهند و بخشی از فعالیت هایی را که پیش تر به نیروی انسانی نیاز داشتند، انجام دهند. در نتیجه این پرسش مطرح می شود که آیا انسان سرانجام می تواند بدون کار کردن، زندگی کند؟
این ایده شباهت هایی با وعده های سوسیالیسم و کمونیسم دارد. مارکس و انگلس معتقد بودند با مالکیت جمعی و مدیریت منابع می توان جامعه ای عادلانه و برخوردار ایجاد کرد. اما تجربه بسیاری از اقتصادهای کمونیستی نشان داد که برنامه ریزی متمرکز با مشکلاتی مانند کاهش انگیزه برای نوآوری، ضعف در تشخیص نیازهای واقعی مردم، محدود شدن رقابت، ناکارآمدی و گسترش فساد و هزینه های دولتی روبه رو می شود.
درس مهم تاریخ اقتصاد این است که پیش از توزیع ثروت، باید آن را تولید کرد. عدالت و رفاه تنها با تقسیم منابع موجود ایجاد نمی شوند؛ بلکه نیازمند افزایش بهره وری، دانش و ظرفیت تولید هستند. از این منظر، ربات ها و هوش مصنوعی می توانند تفاوت بزرگی ایجاد کنند، زیرا برای نخستین بار این امکان را مطرح می کنند که ماشین ها بخش بزرگی از کارهای تکراری را انجام دهند و توان تولید انسان را چند برابر کنند.
تولید فراوان به تنهایی به معنای ثروتمند شدن همه مردم نیست. اگر ربات ها بتوانند غذا تولید کنند، ساختمان بسازند، حمل ونقل را انجام دهند و خدمات مختلف ارائه کنند، همچنان این پرسش باقی می ماند که مالک این ربات ها چه کسی است و حاصل کار آنها چگونه توزیع خواهد شد. بنابراین فناوری به خودی خود تضمین کننده عدالت نیست و نوع نظام اقتصادی و شیوه مالکیت و توزیع همچنان اهمیت دارد.
«اقتصاد رباتیک» می تواند بشر را به عصر جدیدی از فراوانی و رهایی از کارهای سخت وارد کند، اما ممکن است هم زمان پرسش های تازه ای درباره مالکیت، انگیزه، نابرابری و معنای کار ایجاد کند. آینده شاید نه کمونیسم سنتی باشد و نه سرمایه داری به شکل امروزی؛ بلکه نظامی تازه باشد که در آن مسئله اصلی دیگر فقط «چگونه تولید کنیم؟» نیست، بلکه این است که «اگر ماشین ها بیشترِ تولید را انجام دهند، انسان برای چه زندگی و کار خواهد کرد و ثروت حاصل از این تولید چگونه میان انسان ها تقسیم خواهد شد؟»
در نهایت، مدیریت اقتصاد، با «رویا» و «وعده بهشت» اتفاق نمی افتد. اقتصاد به «کارگردانی» نیاز دارد و بازیگران آن هم اعضای جامعه هستند که باید «با عشق و علاقه» کار کنند نه به زور!
اگر میخواهیم واقعاً «برنامه ریزی و آینده نگری» را یاد بگیریم، می توانیم از مشاورین مدیروز استفاده کنیم. جهت مشاوره با تیم مدیروز با شماره تلفنهای درج شده در سایت و یا خط کاری «09192057267» تماس حاصل کنیم.
با هم این اپیزود جذاب را بشنویم…
راوی:
کارگردان:
سجاد نادری
سردیبر:
محمد میری
طراح و ادیتور:
زهرا قضواتی
موسیقی و ادیت:
آرش رستگار
مدیریت وبسایت:
مریم شفیعی
0