چگونه خسارت قطع شدن اینترنت را جبران کنیم؟

موضوع قطعی گسترده اینترنت بین الملل در ایران، پس از بحرانهای بوجود آمده در کشور از ۱۸ دی ۱۴۰۴ آغاز شد. این قطعی حدوداً سه هفته بطول انجامید. خساراتی که این قطعی به بدنه اقتصاد کشور وارد کرد، از دو نوع «مشهود» و «نامشهود» بودند. در این اپیزود از مدیروز، به همراه هم، بررسی خواهیم کرد که اولاَ، این بحران را چگونه مدیریت کنیم و ثانیا آیا فرصتی «برای رشد»، می توان در این بحران پیدا کرد یا خیر؟ و البته از همه مهمتر؛ «چگونه خسارات این قطع شدن اینترنت » را در زندگی فردی و سازمانی مان، مدیریت کنیم!؟

همراه هم باشیم…

پس از شنیدن این اپیزود، درخواهیم یافت که همیشه همه بحران ها را باید از چند جنبه بررسی کنیم و صرفاً نباید هر بحرانی را بصورت یک بدبختی تصور کرد و گاهی اوقات، در دل هر بحرانی، یک «فرصت» نهفته است…

چرا قطع شدن اینترنت، برای هر اقتصادی مضر است؟

اقتصاد مانند خود جامعه، در هم تنیمه و وابسته است. هیچ کس نمی تواند همه چیز را در جهان خودش تولید کند. مثلا هر یک از ما اگر با جامعه ارتباط نداشته باشیم و کار نکنیم، از گرسنگی خواهیم مرد! انسان، در کل؛ موجودی وابسته است.

ارتباطات ما، هم برروی رندگی فردی ما و هم برروی «زندگی اقتصادی» ما؛ بشدت و بطو ملموسی تاثیر دارد. دنیای ابرپیوسته، امروزه روی شکل گیری شخصیت ما بشدت تاثیر دارد. قطعی اینترنت، مساوی با ایجاد مشکلات بزرگی در زندگی اجتماعی و اقتصادی است.

چه گروههایی بیشتر آسیب خوردند؟

خسارت کاربران عادی (مشترکان اینترنت خانگی و موبایل)

خسارت کاربران عادی مانند مشترکان اینترنت خانگی و موبایل ها، به اندازه زندگی فردی آنها و میزان بستگی به اینترنت بود. برخی ضربه کمتری میخورند اما برخی با این شبکه کار میکنند و قطعی آن یعنی قطع شدن زندگی روزمره آنها.

خسارت کاربران حرفه ای (کسب و کارها)

با توجه به نقش امروزه اینترنت در کسب و کارها، به غیر از کسب و کارهای اینترنتی که ناگهان دچار توقف کامل شدند، سایر کسب و کارها نیز آسیبهایی کاملا جدی دیدند. بسیاری از مقالات ایندکس شده از فهرست گوگل خارج شد. بسیاری از فروشگاههای اینترنتی ورشکسته شدند.

اینفلوئنسرها و کمدین ها بشکل کامل بیکار شدند و مشکلات جدی برای تمامی کسب و کارها شکل گرفت.

راهکارهای دولت برای این روزها چه بود؟

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در این خصوص بسته های حمایتی وضع کرده تا هم از مشترکان عادی و هم از کسب و کارها، حمایت کند. این راهکارها، به دو دسته «راهکارهای حمایتی فردی» و «راهکارهای حمایتی تجاری» در نظر گرفته شده است.

راهکارهای حمایتی فردی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، بسته های اینترنت سوخته شده در این مدت را بطور کامل تمدید کرد. وزیر ارتباطات دستور داد بسته هایی که در دوره قطعی قابل استفاده نبودند (حجم یا مدت آن ها سوخت شده)، تمدید شوند. اپراتورهای فعال هم موظف شدند تا خسارت کاربرانشان که از سوی آنها بوده، جبران کنند. این کار به دو صورت خودکار و تعاملی، انجام می شود.

راهکارهای حمایتی دولت از کسب وکارهای اینترنتی، پلتفرم های دیجیتال و شرکت های دانش بنیان

برای پلتفرمها، بسته های حمایتی هشت گانه دولت در نظر گرفته شد. معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری با همکاری صندوق نوآوری و شکوفایی، ۸ بسته جبرانی طراحی کرده تا بخشی از خسارات را پوشش دهد. این بسته ها، شامل ؛ جبران مستقیم خسارت ناشی از قطعی برای کسب وکارهای بومی اقتصاد دیجیتال، تأمین سرمایه در گردش، اعطای تسهیلات (تا ۱۰ برابر سرمایه)، حمایت مالی تا ۱۰۰ میلیارد تومان برای شرکت های آسیب دیده، و کمک به بازگرداندن پویایی بود.

صندوق نوآوری و شکوفایی یا معاونت علمی ریاست جمهوری مسئول این خدمات شد. این بسته ها اما، صرفاً مخصوص کسب وکارهای پلتفرم محور و دانش بنیان بود.

باوجود اینکه جبران کامل خسارت (به ویژه برای کسب وکارهای کوچک یا فریلنسرها) همیشه ممکن نیست و بیشتر به صورت حمایتی (تمدید بسته یا تسهیلات) انجام شده است.

پیش بینی ها برای آینده

ابزارهای آفلاین (نرم افزارهای محلی، پشتیبان گیری داده)، اینترنت پشتیبان (اگر ممکن) یا برنامه ریزی برای سناریوهای قطعی استفاده کنیم.

بسیاری از پلتفرم ها (مثل صرافی های آنلاین) خودشان خسارت کاربران خودشان را جبران کردند.

راهکارهای مقابله با بحران قطعی اینترنت

اگر سالهاست ادعای مدیریت داریم، مدیریت یعنی مدیریت همین بحران ها نه دستور دادن در شراط عادی!. اگر ما ادعا داریم که مدیر هستین، به عنوان یک مدیر یا کارآفرین، باید کارهای متفاوتی انجام دهیم. کارهایی که سایر مردم انجام نمی دهند. ما نباید روغن انبار کنیم. ما چیزی داریم که نمی توان دزدید؛ ما «برند» داریم. موضوع «ابرپیوستگی» و اتصال همه چیز به هم، چیزی است که ما باید به شدت نگران آن باشیم. امروزه اینترنت موجب شده همه چیز درهم تنیمه شود و انسان و ماشین را نمی توان از هم تمیز داد.

تبدیل بحران قطعی اینترنت در حوزه شخصی

کارهایی که پیش از این به علت شلوغی و نویز بالای زندگی ابرپیوسته، به تعویق می افتاد، باید در این روزهای خاموشی، انجام شوند.

تخصصی,انجام «کار عمیق» و یادگیری مهارت های دانلودی

تبدیل بحران قطعی اینترنت در حوزه سلامت

تمرکز بر سلامت روان و تمرین های مناسب تنفس و خودشناسی. مطالعه شعر و گوش کردن موسیقی. خواب کافی و مطالعه کتاب های کاغذی باید همواره چه در دوران وصل بودن و چه در دوران قطع بودن اینترنت، انجام شود.

این نکته را فراموش نکنیم که «مطالعه» و «موسیقی» نه تنها امری «لوکس» نیست، بلکه از مواد غذایی و خوراکی «ضروری تر» است. برای توسعه یک ملت، اگر میان «نان» و «کتاب»، مجبور به انتخاب شدیم، بهتر است کتاب را انتخاب کنیم و سپس ، آگاه از جهان برویم.

مسئله این است که «تفکر مصرفی»، کاری کرده که «موسیقی» و «مطالعه» و کار برروی ذهن، امری لوکس به نطر برسد. حداقل چون ثروتمندان به همه این کارها می رسند.

اما تابه حال شده از خودمان بپرسیم، ثروتمندان پیش از ثروت هم، «مطالعه و موسیقی» را در برنامه های زندگی شان داشته اند؟ یا اینکه پس از کسب ثروت به اینجا رسیدند؟ پاسخ اینجاست که بدون این عوامل، اگر ثروتی ارثی نباشد، ثروتمندی به وجود نخواهد آمد.

تبدیل بحران قطعی اینترنت در حوزه کسب و کار

یکی از مشخص ترین سودهای قطع شدن اینترنت درک این است که بفهمیم در چه کانالهای بازاریابی نبودیم. این موضوع بسیار مهم است. بسیاری از سازمانها وقتی شبکه های اجتماعی خودشان را از دست دادند، انگار دنیا برایشان به اتمام رسید. ما هزاران کانال بازاریابی داریم و تقویت سیستم های آفلاین، بایگانی اطلاعات و بازاریابی پیامکی از الزامات چه در زمان وصل و چه در زمان قطع شدن اینترنت است.

ما در بحران قطعی اینترنت چه کردیم؟

تیم مدیروز در این بحران، در کنار شرکتهای مختلف بود و به عنوان «واحد بازاریابی برون سپاری شده» شرکتها عمل میکرد. این تیم اموری نظیر؛ مدیریت تولید کنندگان محتوا، مدیریت موجودی، بکارگیری هرم نقدینگی، شناخت تامین کنندگانی که نتوانستند بحران را مدیریت کنند، ساخت استخر گردش کالا، تقویت چند منظورگی کارکنان؛ درک میزان انطباق افراد و بسیاری از استراتژیهای مدیریت بحران را در مسیر بحران، در شرکتهای مختلف، اجرایی کرد.

تبدیل بحران قطعی اینترنت در حوزه اجتماعی

دیدارهای حضوری، موجب تقویت روابط انسانی خواهد شد. وقتی همه چیز قطع شده، می توانیم با یک انسان دیگر

تبدیل بحران قطعی اینترنت در حوزه راهبردی

جمع آوری حوزه های مختلف و همسو سازی گروهها و افراد مختلف برای انجام امور مفید برای جامعه، بسیار مفید است. در حوزه برندسازی هم می توانیم با انجام مسئولیت های اجتماعی و همدلی با مردم، برندمان را تقویت کنیم.

راهکارهای ساختاری نرم افزاری و سخت افزاری مقابله با بحران قطعی اینترنت

در اینجا به راهکارهای فنی و عملیاتی برای مقابله مستقیم با بحران قطعی اینترنت می پردازیم. این راهکارها به شما کمک می کنند تا در زمان قطعی، کمترین آسیب را ببینیم و جریان کار را حفظ کنیم.

زیرساخت ارتباطی (لایه دسترسی)

داشتن چندین منبع اینترنت، اولین قدم برای پایداری است.

بهره گیری از استراتژی اینترنت چندگانه (Multi-WAN)

تکیه بر یک اپراتور اشتباه است. همیشه ترکیبی از اینترنت ثابت (ADSL/VDSL/فیبر) و اینترنت همراه (ایرانسل/همراه اول/شاتل و …) داشته باشیم.

بهره گیری از روترهای لود بالانس (Load Balance)

استفاده از روترهایی که همزمان دو یا چند اینترنت را دریافت کرده و در صورت قطع شدن یکی، به صورت خودکار روی دیگری سوییچ می کنند.

استراتژی آفلاین سازی

بسیاری از ابزارها نسخه های آفلاین دارند که ما معمولاً نادیده می گیریم.

بسته های نرم افزاری آفلاین

به جای استفاده از نسخه های تحت وب (مثل Google Docs)، از نسخه های نصبی (مثل Microsoft Office) استفاده کنیم.

مهاجرت معکوس به سرورهای داخل کشور (Iran Base)

رور شما خارج از کشور باشد، در زمان قطعی اینترنت بین الملل، کاربران داخل ایران دسترسی خود را از دست می دهند. داشتن یک Mirror یا نسخه پشتیبان در دیتاسنترهای داخلی (مثل ابرآروان، پارس آنلاین و غیره) حیاتی است.

اطمینان حاصل کنیم که سرویس های بانکی، درگاه های پرداخت و سیستم های لجستیک شما از طریق شبکه ملی اطلاعات (اینترانت) قابل دسترس هستند.

راهکارهای جایگزین ارتباطی (با تیم خودمان)

وقتی پیام رسان ها (تلگرام، واتس اپ) قطع می شوند، می توانیم از سیستم های ویپ (VoIP) داخلی استفاده کنیم. این سرویسهای روی اینترانت، MPLS و همچنین اینترنت داخلی کار میکنند. راه اندازی مرکز تلفن تحت شبکه برای تماس های داخلی رایگان بین واحدها، هزینه زیادی دارد اما شبکه ای نیرومند و مستقل می سازد.

بهره گیری از پنل های پیامک انبوه

می توانیم از سرویس هایی استفاده کنیم که از طریق خطوط اختصاصی پیامک می فرستند تا بتوانیم با مشتریان و کارکنان در ارتباط بمانیم.

جدول آمادگی فردی برای بحران قطع شدن اینترنت

در این جدول صرفاً چک لیستی اضطراری را برای مدیریت فردی باهم بررسی خواهیم کرد. می توانیم خودمان هم مطالب یا جدولی به آن اضافه کنیم.

اولویت اقدام	ابزار پیشنهادی	ابزارها
حیاتی	پشتیبان گیری از دیتای ابری روی هارد	Google Takeout / Dropbox Backup
ارتباطی	نصب پیام رسان های شبکه داخلی	بله ، ایتا و سروش و پیامک و پنل های Self-hosted
دانشی	دانلود منابع آموزشی و تخصصی	فرادرس ، عیب پوش ، متمم
فنی	تنظیم DNSهای پایدار و معتبر	برای دسترسی به هاستهای بین المللی

به هررو، لازم است تا برای خودمان «پروتکل ارتباطی اضطراری» طراحی کنیم تا بدانیم در لحظات نخست قطعی اینترنت، هر کس باید چه واکنشی نشان دهد و چگونه به هم خبررسانی خواهیم کرد و از حال هم باخبر خواهیم شد.

قطعی اینترنت؛ فرصت است یا تهدید؟

به هررو همانگونه که پیش از این در این درس اشاره شد، قطعی اینترنت را می توان به عنوان یک «تهدید» قلمداد کرد و یا یک «فرصت»، این موضوع بیشتر به دیدگاه ما بستگی دارند. ما به عنوان افرادی که قصد داریم بهتر مدیریت کنیم، باید آگاهی و نوع نگاهی متفاوت به بحرانها داشته باشیم.

فراموش نکنیم ما مدیریم نه مردم عادی

فراموش نکنیم ما مدیریم نه مردم عادی. ما به عنوان یک مدیر یا کارآفرین، نباید کارهایی را انجام دهیم که مردم عادی میکنند. مدیریت هم مانند پزشکی، یک «علم» است.

ضمن اینکه باید شایستگی آن را هم کسب کنیم. بنابراین «تکانشگری» ، در مدیریت جایی ندارد. مگر اینکه بخواهیم آن را در دیگران مدیریت کنیم. در غیر اینصورت ما به عنوان یک مدیر، باید «بی طرف» باشیم و تمام تمرکزمان را روی «حفظ و بقای» سازمان بگذاریم. ما باید عاشق جامعه و مردممان باشیم و نمی توانیم با رفتارهای احساسی به آنها کمک کنیم. بلکه زمانی می توانیم در وضعیت اضطراری به سایرین کمک کنیم که «خودمان ماسک اکسیژن» را زده باشیم!

جمع بندی

در پادکست مدیروز ما قصد داریم تا رویکردها و راهکارهای مختلف را که به توسعه فردی ما و در نهایت مدیریت بهتر زندگی و کار ما منجر می شود را بررسی کنیم. قصد ما آگاهی است و قضاوت، همواره با شنوندگان مدیروز است.

این اپیزود به ما کمک می کند تا درک بهتری از روندها و « مدیریت زندگی » مان داشته باشیم. پیشنهاد می کنیم اولاً پیش از اینکه این اپیزود را کامل نشنیدیم، قضاوتی نکنیم و یک بار این اپیزود را در خلوت و با دقت بشنویم و اگر مورد پسند ما بود، آنگاه آن را برای تمام عزیزانمان ارسال کنیم.

هدف نهایی تیم ما در پادکست و وبسایت مدیروز ، این است که بتوانیم با توسعه خرد و دانش، کمک کوچکی به روند تفکر فردی و جمعی خودمان داشته باشیم. این کمک ها شاید بتواند افراد و کسب و کارها را در راستای توسعه خودشان و رسیدن به آرزوهای دیرینه شان یاری کند.

با هم این اپیزود جذاب را بشنویم…