چین ، چگونه چین شد؟

چین از یک کشور فقیر و پرجمعیت، از فلاکت و بدبختی و انواع بیماریها، با معادن سنتی، با ذخایر اندک نفتی و بدون پس انداز یا ذخیره مالی، تبدیل به دومین اقتصاد کره زمین شد. به گزارش دیتاورد بانک، چین در سال 2026 ، عدد 19 تریلیون دلار (55برابر اقتصاد ایران) را رد کرد. این در حالی است که چین از نظر میزان ذخایر (با 23تریلیون دلار) بعد از ایران (با 27تریلیون دلار) در رتبه ششم جهان قرار دارد.

وسعت چین ۹٬۵۹۶٬۹۶۲ کیلومتر مربع و 1.873.000 کیلومتر مربع (حدودا پنج برابر ایران) است. جمعیت این کشور 1400 میلیون نفر (16برابر جمعیت ایران) و جمعیت ایران طبق آمار مرکز آمار ایران 86 میلیون نفر است.

از دیدگاه مقایسه برای درک بهتر این اعداد باید در نظر بگیریم که در صورت مقایسه همانند، ایران باید حدود 2 تریلیون دلار (6برابر وضعیت فعلی) باشد.

چین حمایت های مالی، مقرراتی و غیرمالی عظیمی به تولیدکنندگان داخلی (به ویژه در بخش های استراتژیک مانند خودروهای الکتریکی، باتری، پنل های خورشیدی، نیمه رساناها، فولاد و ماشین آلات) ارائه می دهد. این حمایت ها اغلب مقیاس بسیار بزرگ تری نسبت به کشورهای غربی یا OECD دارند و بسیاری از آن ها (مانند فروش زمین ارزان، وام های ترجیحی گسترده یا الزامات محلی سازی) برای اقتصادهای بازارمحور آزاد عجیب، غیررقابتی یا خلاف اصول WTO به نظر می رسند.

این مزایا باعث کاهش هزینه ها، دسترسی آسان به سرمایه، مقیاس پذیری سریع و رقابت قیمتی پایین در بازار جهانی شده اند.

این اپیزود بر اساس گزارش های  OECD، CSIS، USCC،IMF  که بزرگترین مراجع مطالعاتی اقتصادی در جهان هستند، مطالعات دیگر تولید شده است. بسیاری از این حمایتها، ترکیبی از یارانه های مستقیم یا غیرمستقیم، مقررات بشدت تبعیض آمیز و حمایتهای عجیب و غریب محلی و دولتی هستند. با هم همراه مدیروز باشیم…

حمایت های انگیزشی

چین تولید کنندگان را موظف میکند که ماکتی از شرکت 5 سال آینده شان بسازند و در صورت ارائه جزییات آن شرکت یا کارخانه و تحقق آن، مشمول معافیت های چند ساله مالیاتی خواهند شد.

حمایت های لجستیکی

بزرگترین هزینه هر کالایی، هزینه های حمل و نقل و توزیع و پخش آن است. چین به ارتش دستور مستقیم داده تا مواد اولیه کارخانجات را با قطار و یا کامیونهای ارتشی، بصورت رایگان حمل کنند.

حمایت های مالی و یارانه ای مستقیم

یارانه های نقدی مستقیم

یارانه های نقدی مستقیم(cash grants)، برای تولید، یارانه ای است که مستقیما به خط تولید اختصاص می یابد. این یارانه مستقیم، برای سرمایه گذاری و صادرات گاهی معادل چند درصد درآمد شرکت ها است. شرکتهای چینی روی این یارانه بسیار حساب میکنند زیرا تمایز رقابتی اصلی آنها در قیمت تمام شده محسوب مب شود.

یارانه های تحقیق و توسعه و نوآوری

برای بخشهای تحقیق و توسعه، یارانه های R&D در نظر گرفته می شود. این یارانه ها موجب پوشش بخشی از هزینه های تحقیق و توسعه، به ویژه در صنایع تکنولوژیک (high-tech) می شود.

ضمن اینکه یارانه های بهره وام (interest subsidies) هم موجب کاهش هزینه وام ها برای پروژه های اولویت دار می شود.

وام های ترجیحی با نرخ بهره صفر (below-market finance)، از بانک های دولتی و دسترسی آسان تر برای شرکت های چینی موجب می شود شرکتها دغدعه پول نداشته باشند.

تزریق سرمایه از طریق صندوق های دولتی عظیم (Government Guidance Funds) برای سرمایه گذاری در شرکت ها یکی از سرمایه گذاری های عظیم دولت روی تولید است.

یارانه های صنایع مادر یا صنایع بالا دستی

یارانه های خرید مواد اولیه از صنایع مادر (upstream)، به صنایع پایین دستی و حمایت از تأمین کنندگان باعث ارزان تر شدن مواد اولیه برای تولیدکنندگان نهاییی می شود. این موضوع مثلا در تولید باتری خود را نشان میدهد.

یارانه های خرید و تقاضا

مصرف کننده برای خرید کالای چینی یارانه بیشتری دریافت میکند. این موضوع موجب تشویق مصرف داخلی (مثل یارانه خودروهای الکتریکی) خواهد شد که البته نوعی بازار تضمینی هم ایجاد می کند.

مزایای مالیاتی و گمرکی

برای شرکت های و استراتژیک و یا شرکتهای تکنولوژیک (high-tech)، نرخ مالیات تخفیفی (مثلاً ۱۵٪ به جای ۲۵٪) در نظر گرفته می شود.

تخفیفات برای تحقیق

دولت برای تحقیق و توسعه یارانه، بودجه و فضای زیادی می دهد. این سرمایه گذاریها بصورت نقد یا تشویق های فوق العاده در پروژه های نحقیق و توسعه است. کسر ۱۵۰٪ یا بیشتر هزینه های تحقیقاتی از درآمد مشمول مالیات یکی از این تشویقهاست.

معافیت از VAT

شرکتهای صادر کننده از معافیت ها و بازپرداخت VAT برای صادرات (export tax rebates) و بازگرداندن مالیات بر ارزش افزو برخوردارند البته به شرط ورود دلار نه یوآن. بجز این موضوع دو مورد مهم نیز مشمول صادر کنندگان می شود.

• معافیت گمرکی برای واردات تجهیزات و مواد اولیه مورد نیاز تولید صادراتی.
• تخفیف های مالیاتی محلی بر اساس عملکرد صادراتی یا ایجاد اشتغال.

زمین، انرژی و ورودی ها

تولید کننده در چین می تواند از زمینهای ارزان و یا رایگان برای ایجاد کارخانه استفاده کند. فروش یا اجاره زمین صنعتی به تولید کننده با قیمت بسیار پایین (اغلب زیر بازار یا رایگان) و آن هم با تخفیف های بسیار نسبت به زمین مسکونی صورت میگیرد. در چین برعکس تمام دنیا، ساخت و ساز مسکونی سودی ندارد اما ساخت و ساز کارخانه، سودآور است بنابراین خانه ارزان است و کارخانه ارزان تر! برخی از امکانات تولید کنندگان را در این اپیزود باهم مرور میکنیم.

• ارائه زمین رایگان یا با تخفیف در پارک های صنعتی برای پروژه های اولویت دار.
• قیمت پایین انرژی، برق، آب و سوخت برای کارخانه ها (مخصوصاً صنایع سنگین).
• تأمین مواد اولیه ارزان (مثل فولاد، آلومینیوم) از طریق یارانه به بالادستی.

حمایت های عملیاتی و مقرراتی

دولت چین دسترسی ترجیحی شرکتهای تولیدی به وام های بلندمدت و ضمانت های دولتی را باز گذاشته است. تاکید دولت نه روی دلالی و رانت و خرید و فروش زمین، بلکه فقط و فقط روی تولید خدمات و کالا است. مهمترین اقدامات دولت بشرح زیر است.

• حمایت از ادغام و و مشارکت (M&A) شرکت های خارجی برای انتقال فناوری.
• الزامات محلی سازی (local content requirements) یارانه ها مشروط به استفاده از تأمین کنندگان چینی.
• محدودیت های دسترسی بازار برای رقبای خارجی و حفاظت از سهم بازار داخلی.

اولویت خریدهای دولتی از شرکتهای چینی

قوانینی وجود دارند که استانداران و دولت را مجبور میکند که تمامی خرید های دولتی را از شرکت های چینی تهیه کند. اگر هیچ تولید کننده یا پیمانکار داخلی چینی وجود نداشت (که همیشه وجود دارد)، آنگاه می تواند با شرکتهای خارجی کار کند.

حمایت از توزیع کنندگان محلی صنعتی و زنجیره تأمین محلی. ایجاد اکوسیستم کامل با هماهنگی دولتی.

حمایت های منابع انسانی

چین برای کاهش بیکاری و اشتغالزایی، یارانه های نیروی کار و آموزش می پردازد. دولت با کمک به هزینه های استخدام و جذب نیرو شرکتها را ترغیب به جذب بیشتر نیرو میکند. موارد زیر از اقداماتی است که دولت انجام می دهد.

• معافیت ها یا تخفیف های زیست محیطی در مراحل اولیه برای سرعت بخشیدن به تولید.
• حمایت از صادرات از طریق بیمه اعتباری و جوایز صادراتی — پاداش بر اساس حجم صادرات.
• حمایت از برندهای ملی و بازاریابی بین المللی با سرمایه گذاری دولتی.
• کنترل حزب و هماهنگی سیاسی حزب کمونیست در شرکت ها برای تسهیل تصمیم گیری های هم راستا با سیاست دولتی.
• دسترسی به داده ها و زیرساخت های دولتی (مانند 5G، logistics) با هزینه پایین.
• حمایت از ورود شرکتهای کوچک به اقتصاد جهانی با ارائه وام ها و کمک ها برای گسترش خارج از کشور.
• انعطاف پذیری مقرراتی و اجرای انتخابی قوانین و تسهیل برای شرکت های مورد حمایت (مثل استانداردهای فنی یا رقابت).

البته با وجو داینکه بسیاری از این حمایتها، اغلب توسط دولت های محلی (رقابت شدید بین استان ها) و مرکزی هماهنگ می شوند و مقیاس آن ها (چند درصد GDP یا درآمد شرکت ها) بسیار بالاتر از استانداردهای بین المللی است، باز دولت مرکزی چین معتقد است استانها باید باهم رقابت کنند و هر استانی که بتواند مزایایی بیشتر و درآمد و تولید بیشتری برای چین داشته باشد، تشویق خواهد شد.

همین رقابت موجب ظرفیت تولید مازاد داخلی (overcapacity) شده این امر منجر به ، قیمت های پایین صادراتی و تنش های تجاری (تعرفه های ضدیارانه در اروپا و آمریکا) شده است. برخی از این سیاست ها (مثل یارانه های خالص صادراتی) بارها مورد انتقاد WTO قرار گرفته اند.

نتیجه گیری

اقتصاد موجودی است زنده و نیاز به حمایت دارد. این حمایت باید از خانواده شروع شود و به جامعه گسترش یابد. کشور ما با اراده جمعی مردم، دانش، منابع طبیعی و ظرفیت های انسانی اش، بدون شک از بحران های فعلی عبور خواهد کرد و به سمت خودکفایی و پیشرفت پایدار حرکت خواهد کرد.

باوجود تمام این موارد، دولت ایران سعی کرده به نسبت درآمد ، رفاه مردم را در سطح بهتری از مردم چین نگاه دارد. برای درک بهتر این موضوع باید درنظر داشته باشیم که حداقل دستمزد در چین بین 400 تا 500 دلار است(که با این تولید ناخالص ملی باید حداقل سه برابر می بود). دستمزد در امریکا ساعتی 7.25 دلار (نیویورک 15 دلار و واشنگتن 16 دلار) یعنی دستمزد ماهانه با 8 ساعت کار در امریکا چیزی حدود 1400 دلار است. این دستمزد از سال 2009 تا امروز ثابت است. حداقل دستمزد در ایران 1405 با احتساب دلار 180 هزار تومانی 138 دلار است.

در پادکست مدیروز ما قصد داریم تا رویکردها و راهکارهای مختلف را که به توسعه فردی ما و در نهایت مدیریت بهتر زندگی و کار ما منجر می شود را بررسی کنیم. قصد ما آگاهی است و قضاوت، همواره با شنوندگان مدیروز است.

فراموش نکنیم انسانها و کسب و کارهایی موفق می شوند که بصورت علمی و با استراتژی و برنامه پیش بروند. روندهای قبلی که کسب و کارها از قدیم طی می کردند و مشتری خودش مراجعه می کرد تمام شده.

هدف نهایی تیم ما در پادکست مدیروز و وبسایت مدیروز ، این است که بتوانیم با توسعه خرد و دانش، کمک کوچکی به روند تفکر فردی و جمعی خودمان داشته باشیم. این کمک ها شاید بتواند افراد و کسب و کارها را در راستای توسعه خودشان و رسیدن به آرزوهای دیرینه شان یاری کند.

با هم این اپیزود جذاب را بشنویم…